Uw kind met autisme zindelijkheid aanleren: handige tips 

Zindelijkheid is een belangrijke stap in de ontwikkeling van uw kind. Voor uw kind betekent dit meer zelfstandigheid en een gevoel van zelfvertrouwen. Voor u als ouder zorgt zindelijkheid voor minder zorgen en ook voor lagere kosten. Het aanleren van zindelijkheid is altijd lastig en brengt bij kinderen met autisme extra uitdagingen mee. Zo hebben veel kinderen met autisme moeite met het aanvoelen van de aandrang van plassen of poepen en vinden zij veranderingen vaak spannender. Dit kan vragen of onzekerheden oproepen bij u als ouder. Met dit blog hopen we u te ondersteunen bij de zindelijkheidstraining door het aanreiken van enkele handige tips.

Vormen van zindelijkheid

Er zijn diverse vormen van zindelijkheid: (plas)zindelijkheid overdag, nachtzindelijkheid en ontlastingszindelijkheid. Vaak bereikt uw kind eerst plaszindelijkheid overdag door een toiletbezoek op initiatief van u of een andere volwassene. Het is een aparte vaardigheid voor uw kind om zelf aan te geven wanneer het naar het toilet moet. Als zindelijkheid overdag zonder ongelukken verloopt, kan uw kind nachtzindelijkheid oefenen. U hoeft zich geen zorgen te maken als het langer duurt voordat uw kind er ook klaar voor is om 's nachts zonder luier te slapen.

Weerstand

Het kan zijn dat u weerstand merkt bij het oefenen met zindelijkheid, bijvoorbeeld doordat uw kind moeite heeft met verandering of door de gevoeligheid van uw kind voor bepaalde prikkels. Zo kan uw kind aanlopen tegen angst voor het gat van de wc, de koude toiletbril onprettig vinden of niet begrijpen wat er van hem of haar verwacht wordt.

Hieronder leest u hoe u de zindelijkheidstraining voor uzelf en uw kind kunt vergemakkelijken. Wie weet helpt het u in het proces.

Kies het juiste startmoment

Zowel uw kind als u moet er klaar voor zijn om te oefenen met zindelijkheid. U kunt als ouder inschatten of uw kind er klaar voor is om met zindelijkheid te oefenen. Uw kind moet bijvoorbeeld een tijdje plas kunnen ophouden, een paar minuten rechtop op het toilet kunnen zitten en verbale of visuele instructies kunnen opvolgen.

Als ouder heeft u voldoende tijd, energie en motivatie nodig. Het is belangrijk om consequent te zijn. Daarom moet iedereen in de omgeving van uw kind, zoals bijvoorbeeld opa en oma, en op het dagverblijf, meedoen.

Duidelijkheid

Als het voor uw kind niet helemaal duidelijk is wat er van hem of haar wordt verwacht, is communicatie van belang. Praat met uw kind over het proces, gebruik visuele hulpmiddelen of boeken om hem of haar te helpen te begrijpen wat er van hen verwacht wordt. Dit kan helpen om angst en onduidelijkheid voor uw kind te verminderen.

Maak het uzelf makkelijk

Maak het u zo makkelijk mogelijk wanneer u werkt aan zindelijkheid met uw kind. Zo is het slim om gemakkelijke kleding aan te doen bij uw kind, voldoende reservekleding bij de hand te hebben en uw kind regelmatig drinken te geven.

Bij ontlastingszindelijkheid kan het helpen om een dagboek bij te houden. Hierin houdt u bij op welke tijd(en) uw kind gebruikelijk poept. Zorg dat uw kind rond deze tijdstippen toegang heeft tot het toilet.

Maak de omgeving zo prettig mogelijk

Een fijne wc-omgeving helpt uw kind om te ontspannen bij het oefenen. U kunt hier zelf aan bijdragen door:

• een opstapje voor de wc te plaatsen;
• een toiletbrilverkleiner te gebruiken;
• de toiletbril te verwarmen met warme lappen vóór een toiletbezoek, of door een houten wc-bril aan te schaffen;
• geluid en andere prikkels te dempen;
• de stappen van een toiletbezoek weer te geven met pictogrammen.

Houdt uw kind van bijvoorbeeld barbies of lego? Neem dit speelgoed dan mee naar het toilet. Vermaak op het toilet draagt bij aan het creëren van een prettige omgeving voor uw kind.

Uw reactie telt 

Als uw kind goed heeft geplast op het toilet, beloon uw kind dan met iets leuks. Ook verbaal belonen is hierbij belangrijk: benoem precies wat er goed ging. Als uw kind na een paar minuten niet heeft geplast, geef uw kind dan een kleine beloning voor het goed zitten op de wc. Houd het simpel, want er is meer nodig dan alleen goed zitten op de wc om zindelijk te worden.  

Ongelukjes

Gebeurt er een ongelukje? Breng uw kind alsnog naar het toilet, laat het kind nog even zitten op de wc en vertel dat de wc de juiste plek is om te plassen. U kunt dit eventueel ondersteunen met pictogrammen of foto's. Door neutraal te reageren, voorkomt u dat uw kind spanning of schaamte opbouwt.

Voor het aanleren van zindelijkheid bij kinderen met autisme bestaat geen vast stappenplan. Wat voor het ene kind werkt, vraagt bij een ander een heel andere aanpak. Zindelijkheid aanleren gaat soms sneller dan verwacht, soms kost het meer tijd. Onthoud dat iedere stap er een is om trots op te zijn.